หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ

การผลิตในฟาร์มเกษตรทุกประเภท ไม่ว่าเป็นการผลิตพืช การผลิตสัตว์ และผลิตภัณฑ์ประมง ปัจจัยหนึ่งที่ถือว่าเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญมากคือการใช้พลังงาน ยกตัวอย่างให้เห็นได้ง่ายๆ ในการทำนา ผลผลิตที่ต้องการคือปริมาณข้าวเปลือกที่สามารถเก็บเกี่ยวได้ ในกระบวนการผลิตนั้นต้องเริ่มตั้งแต่การเตรียมดิน ในปัจจุบันการเตรียมดินก็มักนิยมใช้รถไถ อาจเป็นรถไถเล็กแบบเดินตาม ที่เรียกว่าควายเหล็ก หรือรถไถขนาดใหญ่ ล้วนแล้วแต่ต้องใช้พลังงาน ที่เป็นเชื้อเพลิงในการขับเคลื่อน เป็นพลังงานที่ต้องหาซื้อ หรือนำเข้ามาทั้งนั้น กรณีนี้หากเรามาพิจารณาใช้พลังงานที่มีในท้องถิ่น นั่นคือการใช้ควายไถนา ควายกับนา เป็นวัฒนธรรมที่ดีอันหนึ่งในสังคมเกษตรของประเทศไทย ลองพิจารณาดูนะครับว่า นอกจากวิถีชีวิตที่น่ารักตามธรรมชาติ การเกษตรเชิงอนุรักษ์จะกลับมาทันที การไถนาด้วยควายแบบลงแขก ที่ช่วยเหลือเกื้อกูลกันทั้งหมู่บ้าน ทำให้เกิดการร่วมแรง ร่วมใจ ความรักความสามัคคี ที่จะมีแบบยั่งยืน
 พอเตรียมดินเสร็จ ก็ต้องมีการปักดำ เนื่องจากปัญหาแรงงานที่ขาดแคลน ประกอบกับค่าแรงที่แพงมากขึ้น เกษตรกรจึงต้องหันไปใช้วิธีการหว่านน้ำตม หรือหว่านข้าวงอกแทน เพราะการปักดำด้วยแรงงานคนคนหนึ่งอาจจะได้เพียงไม่ถึงหนึ่งไร่ในหนึ่งวัน แต่การหว่านน้ำตมคนคนหนึ่งอาจหว่านได้ถึง 40-50 ไร่ แต่ปัญหาวัชพืชเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้หลายท้องที่ต้องย้อนกลับมาปลูกโดยการปักดำอีกครั้ง และมีการใช้รถปักดำนากันมากขึ้น เพราะปัญหาแรงงานดังกล่าวแล้ว ซึ่งเมื่อมีการใช้เครื่องจักรเครื่องยนต์ครั้งใด ก็หมายถึงว่าเราต้องพึ่งพาพลังงานอีก หากจะลดพลังงานในขั้นตอนนี้ก็คงหนีไม่พ้นที่จะนำเอาประเพณีลงแขกดำนากลับมาใช้อีกอย่างแน่นอน
 เมื่อถึงการดูแลรักษา เพื่อให้ผลผลิตสูงตามที่ได้ตั้งความหวังไว้ นอกจากต้องใส่น้ำ ใส่ปุ๋ย เพื่อเป็นอาหารแล้ว ต้องมีการใส่ใจลงไปด้วย พืชผลจึงจะงอกงามดี การใส่ใจนั้นหมายถึงเกษตรกรต้องเป็นมืออาชีพ ที่มีความรู้ความเข้าใจและเสาะแสวงหาองค์ความรู้และวิชาการใหม่ๆ ในการเพิ่มศักยภาพในการเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของผลผลิตให้สูงขึ้น เป็นการลดต้นทุนการผลิต ส่งเสริมศักยภาพในการแข่งขันกับตลาด ส่วนการให้น้ำในนาข้าวในปัจจุบันก็นิยมใช้เครื่องสูบน้ำที่ใช้พลังงานเชื้อเพลิงในการขับเคลื่อนอยู่ เนื่องจากระบบชลประทานในบ้านเรายังถือว่ายังไม่มีประสิทธิภาพเหมือนบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น เกาหลี หรือไต้หวัน
 หากพิจารณานำพลังงานทดแทนเข้ามาปรับใช้ในการสูบน้ำเข้าแปลงนาด้วยพลังงานทดแทน เช่น พลังงานลม หรือกังหันลม เช่นเดียวกับที่เราเห็นในการทำนาเกลือ หรือในปัจจุบันมีนวัตกรรมที่พัฒนาพลังงานแสงอาทิตย์ โดยมีเซลรับพลังงานแสงอาทิตย์เข้าเก็บในแบตเตอรี่ แล้วใช้ในการขับเครื่องสูบน้ำที่ได้ผลดี ช่วยประหยัดพลังงาน และช่วยลดมลพิษและโลกร้อนได้ดีทีเดียว นอกจากนี้การที่จะให้ผลผลิตข้าวสูงขึ้นต้องมีการใส่ปุ๋ย หรือธาตุอาหารเสริมเข้าไป เพราะในดินอาจมีปริมาณธาตุอาหารไม่เพียงพอต่อความต้องการของพืช หรือมีก็ไม่สามารถทำให้ผลผลิตสูงตามที่ต้องการได้ เกษตรกรควรต้องมีการสำรวจดินเสมอเพื่อจะได้ทราบว่าควรใส่ธาตุอาหารที่จำเป็นต้องใส่เท่าใดจึงเพียงพอและเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตและให้ผลผลิต ซึ่งจะช่วยให้การใส่ปุ๋ยมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุด และในกรณีที่มีการเลี้ยงควายไว้ไถนา นอกจากช่วยด้านแรงงานแล้ว ควายที่เลี้ยงยังผลิตปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณค่ามากจากมูลของมัน หากเกษตรกรมีความขยันมากขึ้น โดยเลี้ยงสัตว์ เช่น เป็ด ไก่ หมู เป็นอาหารในครัวเรือน หรือเพิ่มรายได้ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง ยิ่งช่วยลดต้นทุนจากการต้องซื้อปุ๋ยเคมีได้ไม่น้อยทีเดียว
 เมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวก็ต้องใช้พลังงาน ซึ่งนิยมใช้รถเกี่ยวข้าว เพราะประหยัดเวลาและแรงงาน ดังนั้นวิถีไทยๆคือการลงแขกเกี่ยวข้าว จึงสามารถช่วยลดพลังงานในฟาร์มได้เป็นอย่างดีเช่นกัน นอกเหนือจากนี้ในการขนส่งผลิตผลจากฟาร์มเข้าสู่ตลาด ต้องใช้พลังงานที่ใช้กับรถบรรทุกอีก แนวทางที่ต้องพิจารณาและนำมาใช้คือ การนำโรงงานไปใกล้ฟาร์มหรือแหล่งผลิตให้มากที่สุด ในกรณีของนาข้าว ควรย้ายโรงสีไปไว้ในบริเวณทุ่งนา เมื่อลดการขนส่งก็เป็นการลดต้นทุนได้อีกทางหนึ่ง
 ที่กล่าวมาทั้งหมดนั้นเป็นแนวทางที่ฟาร์มเกษตรของประเทศไทยควรต้องเป็นอย่างยิ่ง เพื่อแข่งขันกับตลาดของสมาคมอาเซียนในอีก 3 ปีข้างหน้า อาหารที่ผลิตในประเทศไทยต้องเน้นเรื่องการมีคุณภาพสูงด้านโภชนาการ มีความปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง และต้องมีรสชาติที่อร่อยถูกปากด้วยครับ

จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจฉบับที่ 2,754   5-7  กรกฎาคม  พ.ศ. 2555